किताब
- विक्रम सुब्बा
लेखिँदैछ अब एउटा नयाँ किताब
मानिसहरू भन्दैछन् –
किताबको कुनै पनि अध्यायमा
राजाका जुँगावाला टोपीले शिर उठाउँने छैन
रानीका कुटील मुस्कान कतै पोतिने छैन
युवराजका कामुक ठट्टाहरूको विवरण लेखिने छैन
युवराज्ञीको शिरमा दैवी शक्तीको ताज पहिर्यानइने छैन
के के होला त त्यो किताबमा ?

किताबको कुनै पनि खण्डमा
पार्टीका अड्डाहरू
भाडाका टाँगन घोडा बाँध्ने अस्तवल हुने छैन
मन्त्रालयका नयाँ कुर्सीमा
पुरानो छाँयाले जागिर खाने छैन
व्यापारीको बगैँचाका हाँगाहरूमा
बेभिचारका सन्तानजस्तो फल फल्ने छैन
कतैबाट संचालित कुनै सिल्लीहरूले
संसदको माइकबाट विष फुक्ने छैन
गाउँ-घर-टोलको सुरक्षाको निम्ती
कुनै बन्दुकेको राइफल भर्ति हुने छैन
के के होला त त्यो किताबमा ?

किताबको कुनै पनि दफामा
महिलाका उज्याला आँखा थुन्ने आँशु हुने छैन
रैथाने मानिसको किपटका पर्खालबाट ढुंगाहरू थुतेर
पुराण वाचन गर्नेको आशन निर्माण हुने छैन
स्वदेश गानका ढुकढुकी चल्दा
दलितका छातीको धुनलाई विरहको पहिरोले तान्ने छैन
मधेसका निकुञ्जहरूबाट निस्किरहेका सुगंधहरूलाई कसैले
देसद्रोही कुर्ता र अनागरिक सुरुवाल पहिर्यााउँने छैन
कर्णालीको नौरंगे डाँफेलाई फसाउँने इन्द्रजाल हुने छैन
के के होला त त्यो किताबमा ?

किताबको कुनै पनि हरफमा
लिम्बुवानको कञ्चनजंघामा स्वतन्त्र डुल्ने
ध्वाँसे-थ्याप्चे चितुवालाई धराप थापिने छैन
खम्बुवान-अरुणको हाक्पारालाई फसाउँने ढोडिया हुने छैन
तमुवान र मगरातलाई धसाउँने पाताले छाँगो हुने छैन
थरुहट र तामाङसालिङको निधारमा कालो वादल हुने छैन
झुप्राका छानाहरू जगल्ट्याउँने वतासको तुफान हुने छैन
खलंगातिर झरिरहेको बहुमुल्य जडीबुटी
कथाको केवल असहाय घाइते पात्र हुने छैन
तराइका अन्न सिरिफ चण्डालका लोकगीतको गेडा हुने छैन
के के होला त त्यो किताबमा ?

किताबको कुनै पनि अनुसूचिमा
मानिसका मुटु-कलेजो भेदन गर्ने सुइरो हुने छैन
छोरी-बुहारीको अस्मितालाई मुडाझैँ चिर्ने खञ्जहर हुने छेन
किसानको खेतले विधवा बस्ने मौसम आउँने छैन
मजदुरका हातहरू तुरुङ ठोक्ने शान्ति हुने छैन
विद्यार्थीका पठनपाठन रोक्ने घडि घुम्ने छैन
गायकले गीत गाउँदा कुनै हुकुमी ताल बज्ने छैन
कविहरूका अराजक उडानलाई बाँध्ने संहिता हुने छैन
स्वर्गजस्तो यो मेरो मुलुकमा
राक्षस उत्पादन गर्ने कारखाना हुने छैन
अब तिमी नै भन,
के के होला त त्यो किताबमा ?

परिहासको सूत्र-मंगल-धुन प्रकाशित

युवा गजलकार परिहास सुब्बाको गजल कृति सूत्र-मंगल-धुन प्रकाशित भएको छ । कुम्मायक कुस्सायक क्लब यासोक पाँचथरको प्रकाशन रहेको उक्त पुस्तकको ब्यावस्थापकमा दिला मुक्साम याक्थङबा र देबेन्द्र लाओती रहेका छन। कृतिमा जम्मा ६५ वटा गजलहरु समाबेश गरिएका छन । पुस्तकमा नेपाल गजल मञ्च २०५८ का राष्ट्रिय सचिव धिरज गिरी कल्पित को भूमिका रहेको छ भने कवि मञ्जुलको शुभकामना का साथै ससक्त युवा कवि स्व स्वप्निल स्मृतिका केहि शब्दहरु रहेका छन ।
देश बाहिर बस्दै आएका गजलकार परिहासले पुस्तकको विमोचन समय अभावका कारण धुमधाम संग गर्न नपाए पनि नोभम्वर २१ क्ा दिन सिङला होटल ललितपुरमा एक साहित्यिक भेटघाटको आयोजना गरेका थिए । उक्त कार्यक्रममा लेखक अमर नेम्वाङ, कवि नरेश शाक्य , राजन मुकारुङग, उपेन्द्र सुब्बा ,धिरज गिरी, सनमान चेम्जोङ,प्रकाश विमिल, भद्रगोल किराती एवं अन्य धेरै साहित्यकार एवं साहित्यप्रमीहरुको उपस्थिती रहेको थियो।

गजल

आफनै मुटु भत्काइ पराइ मनका धून छान्नेलाई
आफ्नो मान्छे भनु कसरी बिरानो हुन जान्नेलाई

सम्झिदा पोल्छ ,मनै घोच्छ,बिर्सनु नि कसरी
हासी हासी आँफै रचेको मायाको खून तान्नेलाई

सफलताले शिखर चडोस भन्ने कामना तैपनी
खार आउने गरी तातो तेलमा गुन झान्नेलाई

अभिमानको भर्र्याङ् चढि कहिले सगर भेटीदैन
के भनु मलाई नै अन्न भित्रको घुन ठान्नेलाई

हजार गल्ती गरेर नि सखिली भयौ आखिर
दोसी आँफै भईयो कस्ले छुन्छ रुन जान्नेलाई

भुपेन्द्र महत
कोलोरडो ,बोल्डर

कविता

“इक्षा”
                       -हस्त गौतम “मृदुल”

लेकका ती काफल, पोल्टभरी टिपेर,
सुकोमल हातबाट, खानपाए हुन्थ्यो।
र्स्वर्ग नै बिर्साउने, आफनो प्यारो गाउमा,
दुलही झै अन्माएर, लान पाए हुन्थ्यो।।

गुलावी त्यो बैशमा, चुलबुले आनीबानी,
संगै बसी संधैभरी, देख्न पाए हुन्थ्यो।
आपसमा रमाउदै, घरबार नै जमाउदै,
गाजलू आँखाको भाव लेख्नपाए हुन्थ्यो।।

खर्कका ती ऐशेलु, पोल्टभरी टिपेर,
सुकोमल हातबाट, खानपाए हुन्थ्यो।
र्स्वर्ग नै बिर्साउने, आफनो प्यारो गाउमा,
दुलही झै अन्माएर, लान पाए हुन्थ्यो।।

अग्नीलाइ साँक्षी राखी, ह्रदयको चोखो माँया,
यो जुनीलाइ पुग्ने गरी, साँच्न पाए पुग्थ्यो।
यौवनको आँचलमा, अनगिन्ती सपना बुन्दै,
चखेवाको जोली बनि, बाँच्न पाए हुन्थ्यो।।

तराइका ती बयर, पोल्टभरी टिपेर,
सुकोमल हातबाट खानपाए हुन्थ्यो।
र्स्वर्ग नै बिर्साउने, आफना प्यारो गाउमा,
दुलही झै अन्माएर, लान पाए हुन्थ्यो।।

gautamhasta@gmail.com

शान्ति दिदी कली

-बसन्त मोहन अधिकारी, युएइ

आँगनको डिल भरी रोपी तिमी फुल
सयपत्री मखमली झै सधै यहि झुल ।
आउँ दिदी बैनीहरु हातेमालो गर
चण्डी,काली,दर्ुगा बनी शत्रुहरु फोर ।

भाईपुजा गरी तिमीले कालहरु टारी
जोतौ अब यो धर्तिको बाँझो खेतबारी ।
सिंचाईको अभावमा बर्षो रगतहरु
दिदीबैनी हामी मिली फालौ जज्जीरहरु ।
कति भए हात खाली, कति निधार खाली
खराब भो फुलबारीको हामीलाई गोड्ने माली ।
धेरै बर्षपछि आज फुल हाँसीराछ
देउसी भैलो भट्याइ भट्याइ हेर डाँकी राछ ।
दया,माया,विश्वास छ पंरम्परा संग
हराएकी शान्ति खोज्दा दाजुभाई भो भड.ग ।
अजम्बरी सम्बन्ध हाम्रो रगत संग
आउँ शान्ति विश्वास गाँस दाजुभाई संग ।
फुल रोपी आँगनको डील भरी भरी
बाँचौ हामी सयपत्री मखमली झै झुली ।
त्रि्रो हातको टिका लगाइदेउ शान्ति दिदी कली ।
शान्ति दिदी कली शान्ति दिदी कली ।

  गजल
                  -राकेश कार्की, लस् एन्जेलस्

नेताज्यूको कस्तो ढाट्ने बानी
सत्तामा पुग्न जेपनि आट्ने बानी

यो गर्छु र उ गर्छु भन्दै उफ्रदैं
मिठा मिठा भाषण छाट्ने बानी

चन्दा आतंक बन्द जताततै
मानेनकी घ्रि्रो काट्ने बानी

जनताको पसिना रगतको मूल्य
खोक्रो सिद्धान्तसँग साट्ने बानी

खोसी खानु भन्दा सजिलो भेटेपछी
पार्टीलाई मंत्रालयले बाट्ने बानी पार्टीलाई

नमच्चिने विकासमा सय बजेट थप्दै
हातमा लागेको पनि चाट्ने बानी

देशको हितमा एक ढिक्का हुनुपर्नेमा
आफ्नो मात्र डम्फू बजाई फाट्ने बानी ।

ऑठनेपाली पहाडहरु
                  - मकुम राई, खोटाङ

पहाड हुनुको अर्थ अग्लाई, ऊचाई
आकाशे चुनौतीलाई क्षितिज दिनु हो
विश्वोमा एक सगरमथा
शान,मान,गौरव अनि परिचय दिनु हो

भौगोलिक्ता अग्ला, ठुला र महन् छन
हेपिएका/टेकिएका छन पहाडहरु
यीनका अनुहारमा अभावग्रश्त
धब्बाहरु/धर्शाहरु प्रष्ट छन
कष्ट र बेदना कलँकहरु प्रशस्त छन
आफ्नै खल्तिमा जुन घाम राखेर
नयाँ बिहनीको आह्वानमा
नाङ्गो रात चुपचाप गुजार्छन

सार्व भौमका थुप्रै आश्थाहरु
अधिकारका थुप्रै सहानुभुतिहरु
उपत्यका तिर चिहाइरहन्छ
फ्याँकिन्न आश्वशनका पोकोहरु
शिंह दरबारबाट
ति फलामे ढोकाहरुबाट
यो आकशको पोल्टाबाट
फ्याँकिएको ऊल्का
पहाड नछुदै बिलयन हुन्छ
लाखौ बत्तिहरु बिचलन हुन्छ

पहाडका शन्तानहरु/हिमायतीहरु
दाश, दाशत्व,दाशिनताको खोजीमा
राता रात प्रबाशिएका छन
बिकल्पमा पाहाडहरु बलात्क्रित छन
भाग्यमा जुवा खेलिएका छन
यो हिसाब किताब खोज्दैछ पहाडहरु
सातशाल,पैतिस साल,छयालिस साल
अनि यो बर्तमन साल सम्मको
मुस्ट हिस्सा चाहन्छन पहाडहरु
खालि पेठरुलाई कसिलो पटुकी कसेर
अग्रगामी पाइला राख्न
आतुरछन यी पहाढरु
ईतिहासमा अर्को अध्याय थप्न
आतुरछन् पहाडहरु

      गीत
                             -विवश यात्री
तिमीले मुटुमा आ“सी लगायौं
मायाको भारी बोक्ने नाम्लो चुडायौं
टाढा टाढा  धेरै टाढा पुग्ने हाम्रो लक्ष्य थियो
आधी बाटो नपुग्दैमा मन त्रि्रो बदलियो
बीचै ज“घार पारी मेरो मन जलायौं
तिमीले मुटुमा …………………….
जुनी जुनी सयौ जुनी स“गै काट्ने कसम थियो
एकै जुनी नफेरिदै भाग्यले नै धोका दियो
खोटो रै छ त्रि्रो माया जुनी भरि रुवायौं
तिमीले मुटुमा …………………….
पलपल हरेक पल साथ दिने वाचा थियो
एकै पलमै छुटी जाने कुन्नी कस्तो नाता थियो
च्या“खे दाउमा राख्या रै’छौ हार मलाई चखायौ
तिमीले मुटुमा आ“सी लगायौं

sanchupremi
nuwakot
sanchupremi@yahoo.com

खै त न्याय ?
                  - ठाकुर मान लामा
खै अब त
न्याय खोज्न पनि जाने कहाँ
देख्दिन कतै पनि न्याय यहाँ वहाँ
न्यायको त नामोनिशान गरीसकेछन् स्वाहाँ
किनभने दुनियाले त
देखिसकेका छन् न्याय दिनेहरुको पारा
न्यायलाई बनाईसकेछन् अर्धमीहरुको आहारा
देखि यस्तो बिजोग न्यायको त्रसित छन् सारा
यो बिजोग त्यसै भएको होईन
गरीव माथि दिएर गरीवी निवारणको भाषण
नीति मात्र फ्याकी आफुचाही सुनमाथि आसन
देशको ढुकुटी रीत्याई चलाए भन्छन् सुशासन
अनि कसरी हुन्छ त न्याय -
बेचिन्छन् गाउँका चेलीबेटि कैयन चोटि कैयन देशमा
घुम्छन् बेच्ने चाही रोवरवाफले गाउँ बिभिन्न भेषमा
समातिए घुस लिइृ छाडीदिन्छन् संरक्षक आफ्नै मेषमा
अनि कसरी हुन्छ त न्याय -
दिनानुदिन बालबालिका अपहरणमा परिन्छन्
केही दिनभित्रै हत्या गरीएका सुचीमा दरीन्छन्
र बालहत्यारा चाही सधै फरार भनिन्छन्
अनि कसरी हुन्छ त न्याय -
खुल्छन् कहिलेकाही कलकारखाना यो ठाउँमा
सुन्दैनन् मजदुरका आवाज खाली बन्द गर्ने दाउँमा
अनि गर्छन् याचना अनगिन्ति सरकारसँग सुरक्षाको नाउँमा
अनि कसरी हुन्छ त न्याय -
गरे मुक्त दलित कमैया भूमिको बातमा
न त जग्गा न त खानपीन पारीदिए घरको न घाटमा
त्यसैले त जे जे पायो त्यही बोल्छन् नेता आफ्नै मातमा
अनि कसरी हुन्छ त न्याय -
बाढीपिडित भोकले ग्रसित खानाको माग गर्छन्
पाउँछन् चामल त्यो पनि सडेगलेको पर्छन्
बाध्यता भई खान्छन् त्यही अनि रोगी भई मर्छन्
अनि कसरी हुन्छ त न्याय -
यस्तै अनगिन्ति अन्यायको भण्डार छ
न्याय खोज्न जानेको सधैं यहाँ हार छ
यस्तै हारको पिडाले पनि दिनानुदिन मानिसलाई मार्छ

- - — - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - — - - - - - - –
नेपाली माया
                            - ठाकुर मान लामा
सुन्दर सुन्दर झरनाहरु
सुन्दर सुन्दर पहाडहरु
यस्तै नै माया पाएको छु
जहाँ जाउ मैले
नेपाली माया पाएको छु
ठूलो भारी बोकी हिड्ने दाई हलो जोत्दैछ
घाँस स्याउला बोकी हिड्ने दिदी लिपपोत गर्दैछिन्
हाँसी दिन्छन् अरुलाई निधारको पसिना पुछी
दिन्छन् पिउन मोही हजुर अँागनीमा बसी
सुन्दर सुन्दर आँगनहरु
सुन्दर सुन्दर मुस्कानहरु
यस्तै नै माया पाएको छु
जहाँ जाउ……………
उटिङ्ट्याङ खेल्दै हिड्ने भाई मादल ठोक्दैछ
चाचानाना भन्दै हिड्ने बहिनी गाउदै नाच्दैछिन्
सघाउदै हिड्छन् अरुलाई गर्दै मिठो बोली
त्यसैले त हाँसी दिन्छ यो धरती दिलै खोली
सुन्दर सुन्दर बस्तीहरु
सुन्दर सुन्दर लेक बेसीहरु
यस्तै नै माया पाएको छु
जहाँ जाउ ………
सुन्दर सुन्दर झरनाहरु………….

                                 - ललितपुर

         जहाँ गयो ठेस लाग्छ (गीत)
                                    -बिमल गिरी

जहाँ गयो ठेस लाग्छ हेर्छु क्षितिज पारी
ठगिस् मलाई कर्म भन्दै रुन्छु आँखा भरी।

जिन्दगीको गोरेटोमा गर्नुपर्ने कति कति
समयले कोल्टे फेर्यो नपुग्नेभो सोचेजति,
मन् भुझौउँदै आफैंलाई हेर्छु पारी पारी
ठगिस् मलाई कर्म भन्दै रुन्छु आँखा भरी।

भनेजस्तो हुन्नरैछ सोचे जस्तो हुन्न जीवन्
कस्तो भाग्य रैछ भन्दै एकान्तमा रुन्छ यो मन्,
खुशीहरु भागे सबै निरासालाई एक्लै पारी
ठगिस् मलाई कर्म भन्दै रुन्छु आँखा भरी।

                                    चारपाने,झापा
                                    हाल बेल्जियम,ब्रुस्सेल्स